David
ไม้แผ่นเดิม ตั้งความหนาเท่าเดิม แต่ช่วงหลังผิวที่ออกจาก เครื่องรีดไม้ เริ่มเป็นขุย เสี้ยนฉีกเป็นหลุมตรงตาไม้ บางแผ่นมีเส้นนูนยาวตลอดแผ่นเหมือนมีคนลากดินสอไว้ เสียงเครื่องก็ดังขึ้น และต้องขัดกระดาษทรายนานกว่าเดิมหลายเท่ากว่าจะได้ผิวที่ใช้งานได้
คำถามที่ตามมาคือ ใบมีดทื่อแล้วใช่ไหม และควรลับเองหรือซื้อใหม่? คำตอบขึ้นกับว่าใบมีดของเครื่องรีดไม้เป็นแบบไหน และเสียหายแค่ไหน ใบมีดบางแบบออกแบบมาให้ลับได้ บางแบบออกแบบมาให้กลับด้านแล้วทิ้ง การลับใบมีดผิดแบบไม่ได้ประหยัด แต่ทำให้หัวตัดสั่นและเสี่ยงกว่าเดิม
มาอ่านอาการจากผิวไม้และเสียงเครื่องรีดไม้ แยกชนิดใบมีด บอกว่างานลับแบบไหนทำเองได้ แบบไหนควรส่งร้าน ขั้นตอนเปลี่ยนใบมีดให้ปลอดภัย และอาการที่ต้องหยุดเครื่องทันที
ใบมีด เครื่องรีดไม้ ทื่อแล้ว ผิวไม้ถึงแย่ลงก่อนที่เราจะรู้ตัว
ใบมีดบนหัวตัดของเครื่องรีดไม้หมุนเร็วมากและเฉือนเนื้อไม้ทีละชั้นบาง ๆ ขณะที่ลูกกลิ้งป้อนดึงไม้ผ่านไปเรื่อย ๆ คมที่ยังคมจะตัดเส้นใยไม้ขาดสะอาด ผิวจึงเรียบ เมื่อคมเริ่มมน ใบมีดจะทุบและงัดเส้นใยแทนการตัด เส้นใยบางส่วนจึงฉีกขึ้นมาเป็นขุยหรือเป็นหลุม
ที่เราไม่ค่อยรู้ตัวเพราะเครื่องยังเดินไม้ได้ตามปกติ ลูกกลิ้งยังดึงไม้ผ่านไปได้ ความหนาก็ยังได้ตามที่ตั้ง ต่างจากมีดทำครัวที่ทื่อแล้วหั่นไม่เข้าทันที ใบมีดเครื่องรีดไม้ที่ทื่อจะค่อย ๆ ทำให้งานแย่ลงทีละน้อย
หลักที่จะใช้ตลอดบทความนี้คือ ผิวไม้และเสียงของ เครื่องรีดไม้ บอกความคมของใบมีดได้ก่อนที่ตาจะเห็นคมบิ่น และการตัดสินใจว่าจะลับหรือเปลี่ยน ต้องดูชนิดใบมีดก่อนเสมอ
อ่านผิวไม้ บอกได้ว่าใบมีด เครื่องรีดไม้ เริ่มมีปัญหาแบบไหน
ผิวไม้ที่ออกจาก เครื่องรีดไม้ คือหลักฐานชัดที่สุด ให้รีดไม้ชนิดเดิมที่เคยรีดได้ผิวดี แล้วดูผิวภายใต้แสงเฉียง
ผิวเป็นขุยและเสี้ยนฉีกมากขึ้น
ไม้ที่เคยรีดได้เรียบ กลับมีขุยทั่วแผ่น หรือเสี้ยนฉีกเป็นหลุมตรงตาไม้มากขึ้นทั้งที่ป้อนตามทิศเสี้ยนเหมือนเดิม แปลว่าคมทั้งเส้นเริ่มมนแล้ว
เส้นนูนยาวตามแนวไม้
ถ้ามีเส้นนูนเล็ก ๆ วิ่งยาวตลอดแผ่นในตำแหน่งเดิมทุกแผ่น แปลว่าใบมีดบิ่นเป็นจุด มักเกิดจากไปโดนตะปูหรือกรวดที่ฝังอยู่ในไม้ จุดที่บิ่นไม่ได้ตัดเนื้อไม้ จึงเหลือเป็นสันนูนขึ้นมา
ผิวเงาวาว มีรอยไหม้
ใบมีดเครื่องรีดไม้ ที่ทื่อมากจะถูผิวไม้จนเงาวาวหรือมีรอยไหม้ โดยเฉพาะไม้เนื้อแข็ง อาการนี้บอกว่าใบมีดทื่อจนถึงขั้น ที่ควรหยุดใช้
เสียงและแรงดึงไม้ของ เครื่องรีดไม้ ที่เปลี่ยนไป
นอกจากผิวไม้ เครื่องเองก็บอกอาการผ่านเสียง การป้อน และเศษที่ออกมา อาการเหล่านี้สังเกตได้ระหว่างทำงานโดยไม่ต้องหยุดเครื่อง
เสียงหนักขึ้นและรอบตกตอนไม้เข้า
ใบมีดที่ทื่อทำให้มอเตอร์ต้องออกแรงมากขึ้น เสียงจะดังและหนักกว่าเดิม รอบอาจตกตอนไม้เข้าเครื่อง บางครั้งลูกกลิ้งดึงไม้ช้าลงหรือหยุดกลางทาง เพราะใบมีดต้านไม้แรงกว่าเดิม
เศษไม้กลายเป็นฝุ่นละเอียด
ใบมีดคมจะให้เศษไม้เป็นเกล็ดหรือแผ่นบาง ใบมีดทื่อจะให้เศษที่เป็นฝุ่นละเอียดมากขึ้น ถ้าเห็นทั้งเสียงหนักและฝุ่นละเอียดพร้อมกัน แทบไม่ต้องสงสัยว่าคมเริ่มหมดแล้ว
ใบมีด เครื่องรีดไม้ มีหลายแบบ และลับได้ไม่เท่ากัน
ก่อนตัดสินใจ ให้ดูจากคู่มือหรือดูที่ตัวใบมีดว่าเครื่องของเราใช้แบบไหน เพราะแต่ละแบบมีวิธีจัดการต่างกัน
ใบมีดสองคมแบบกลับด้านได้
เครื่องรีดไม้แบบวางโต๊ะหลายรุ่นใช้ใบมีดบางที่มีคมสองด้าน เมื่อด้านแรกทื่อให้กลับใช้ด้านที่สอง เมื่อทื่อทั้งสองด้านให้เปลี่ยนชุดใหม่ ใบมีดแบบนี้ไม่ได้ออกแบบมาให้ลับ เพราะบางเกินกว่าจะลับแล้วยังคงขนาดเดิม
ใบมีดหนาแบบลับได้
ใบมีดที่หนาและออกแบบมาให้ลับ ใช้ซ้ำได้หลายครั้ง แต่ทุกครั้งที่ลับ ใบมีดจะแคบลง ต้องตั้งความสูงใหม่ทุกครั้งที่ใส่กลับ และเมื่อแคบจนต่ำกว่าเกณฑ์ที่ผู้ผลิตกำหนด ต้องเปลี่ยนใหม่
หัวตัดแบบเม็ดมีด
หัวตัดบางแบบใช้เม็ดมีดเล็ก ๆ เรียงเป็นแนวเกลียวรอบหัวตัด เม็ดมีดแต่ละเม็ดมีหลายคม เมื่อเม็ดไหนทื่อหรือบิ่น ให้หมุนเม็ดนั้นไปใช้คมถัดไปตามคู่มือ ไม่ต้องเปลี่ยนทั้งหัวตัด
ลับใบมีด เครื่องรีดไม้ เองได้แค่ไหน และเมื่อไหร่ควรส่งร้าน
การลับเองประหยัดได้จริงเฉพาะบางกรณี ถ้าเลือกผิด ค่าซ่อมหัวตัดจะแพงกว่าค่าใบมีดใหม่หลายเท่า
งานลับที่ทำเองได้
ใบมีดแบบลับได้ที่แค่เริ่มมน เราใช้หินลับหรืออุปกรณ์จับใบมีดลับเบา ๆ ที่หน้าคมเพื่อคืนความคมได้ หลักคือต้องลับให้ทุกใบในชุดเท่ากัน ทั้งองศาและปริมาณเนื้อที่ลับออก เพราะใบมีดบนหัวตัดเดียวกันต้องหนักเท่ากัน ถ้าใบหนึ่งเบากว่า หัวตัดที่หมุนเร็วจะสั่นจนลูกปืนเสียเร็วและผิวไม้เป็นคลื่น
งานที่ควรส่งร้านลับ
งานที่ควรส่งร้านลับใบมีด คือใบมีดที่บิ่นลึก ต้องเจียรเนื้อออกมาก หรือเมื่อเราไม่มีอุปกรณ์จับใบมีดที่คุมองศาได้ ร้านลับจะลับทั้งชุดให้เท่ากันด้วยเครื่องที่คุมองศา ส่วนใบมีดสองคมแบบบาง ไม่ต้องลับ ให้กลับด้านหรือเปลี่ยนชุดใหม่ ราคาของใบมีดหนึ่งชุดไม่คุ้มกับหัวตัดที่สั่นเสียหาย
เปลี่ยนใบมีด เครื่องรีดไม้ ต้องเปลี่ยนทั้งชุด และตั้งความสูงให้เท่ากัน
ใบมีดในหัวตัดเดียวกันต้องคมเท่ากัน และยื่นออกมาเท่ากัน สองเรื่องนี้คือสิ่งที่ทำให้ เครื่องรีดไม้ รีดเรียบหลังเปลี่ยนใบมีด
เปลี่ยนเป็นชุดเสมอ
ถ้าเปลี่ยนแค่ใบเดียว ใบใหม่จะทำงานหนักกว่าใบเก่า ผิวไม้จะเป็นคลื่นตามจังหวะที่แต่ละใบตัด การเปลี่ยนจึงต้องทำเป็นชุดเสมอ
ตั้งความสูงให้เท่ากันทุกใบ
ความสูงที่ใบมีดยื่นออกจากหัวตัดต้องเท่ากันทุกใบ เครื่องหลายรุ่นมีหมุดล็อกตำแหน่งหรืออุปกรณ์ตั้งใบมีดมาให้ ใช้ตามคู่มือจะได้ความสูงเท่ากันโดยไม่ต้องวัดเอง ส่วนรุ่นที่ต้องตั้งเอง ให้ใช้อุปกรณ์ตั้งใบมีดที่ผู้ผลิตแนะนำ ไม่ตั้งด้วยการกะด้วยตา
ยืดอายุคมใบมีด เครื่องรีดไม้ ด้วยการเตรียมไม้ก่อนรีด
ใบมีดส่วนใหญ่ไม่ได้ทื่อเพราะเนื้อไม้ แต่ทื่อเพราะสิ่งที่ติดมากับไม้ การเตรียมไม้ไม่กี่นาทีช่วยให้คมอยู่ได้นานขึ้นมาก
ไม้เก่า ไม้สกปรก และไม้ที่มีคราบกาว
ไม้เก่าที่รื้อมาจากบ้านมักมีตะปู ลวด หรือหมุดฝังอยู่ ให้ตรวจด้วยตาและเครื่องตรวจโลหะก่อนรีดทุกแผ่น แปรงทรายและดินออกจากผิว และขูดคราบกาวที่ล้นจากรอยต่อออกก่อน เพราะทรายและกาวที่แห้งแข็งทำให้คมมนเร็วกว่าเนื้อไม้หลายเท่า
ป้อนไม้สลับตำแหน่งตามความกว้างของโต๊ะ
ถ้าป้อนไม้แผ่นแคบตรงกลางโต๊ะทุกครั้ง ใบมีดจะทื่อเฉพาะช่วงกลาง ให้สลับป้อนไปทางซ้าย กลาง และขวา คมจะสึกเท่ากันทั้งเส้น และยังไม่ทำให้ผิวไม้แผ่นกว้างเป็นรอยต่างระดับเมื่อรีดในภายหลัง
ใบมีด เครื่องรีดไม้ บิ่นนิดเดียว ใช้ต่อได้ไหม?
ได้ เมื่อบิ่นเป็นจุดเล็กมากและผิวไม้มีแค่เส้นนูนบาง ๆ ที่ขัดออกได้ง่าย ใบมีดแบบตรงบางรุ่นเลื่อนใบใดใบหนึ่งไปด้านข้างเล็กน้อยได้ เพื่อให้จุดบิ่นไม่ตรงกับใบอื่น ส่วนหัวตัดแบบเม็ดมีด ให้หมุนเฉพาะเม็ดที่บิ่น ทั้งสองวิธีให้ทำตามคู่มือของเครื่อง
ไม่ควร เมื่อบิ่นเป็นร่องลึก ใบมีดมีรอยร้าว หรือสกรูยึดคลายจนใบมีดขยับได้ ใบมีดที่ร้าวหรือหลวมอาจหลุดออกจากหัวตัดขณะหมุน ซึ่งอันตรายกว่าผิวไม้ไม่สวยหลายเท่า ให้เปลี่ยนทั้งชุดทันที
สัญญาณว่าควรหยุด เครื่องรีดไม้ แล้วตรวจใบมีด
- มีเสียงโลหะกระทบ หรือเสียงดังผิดปกติจากหัวตัด
- เครื่องสั่นมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
- เพิ่งรีดไม้ที่มีตะปู ลวด หรือเศษโลหะ
- ผิวไม้เป็นคลื่นถี่ ๆ ทั้งที่เพิ่งเปลี่ยนใบมีด
- มีกลิ่นไหม้หรือมอเตอร์อืดจนไม้หยุด
เจอข้อใดข้อหนึ่ง ให้ปิดสวิตช์และถอดปลั๊ก รอให้หัวตัดหยุดสนิท แล้วตรวจใบมีดและสกรูยึด ถ้าหัวตัดสั่นทั้งที่ใบมีดใหม่และยึดแน่น ให้ส่ง เครื่องรีดไม้ ศูนย์บริการตรวจลูกปืนและหัวตัด
สรุป: เครื่องรีดไม้ ให้ผิวเรียบได้นาน เมื่ออ่านอาการใบมีดเป็น และจัดการตรงชนิด
เครื่องรีดไม้ ที่ให้ผิวขุย มีเส้นนูน หรือเสียงหนักขึ้น กำลังบอกว่าใบมีดเริ่มทื่อหรือบิ่น ไม่ว่าจะรีดไม้สักทำเฟอร์นิเจอร์ ไม้ยางพาราทำโครง หรือไม้เก่าที่รื้อมาจากบ้าน การรู้อาการเร็วช่วยประหยัดเวลาขัดและลดความเสี่ยงที่ใบมีดจะเสียหายหนักกว่าเดิม
ดูผิวไม้ใต้แสงเฉียงและฟังเสียงเครื่องเป็นประจำ แยกให้ออกว่าใบมีดเป็นแบบสองคม แบบลับได้ หรือแบบเม็ดมีด กลับด้านหรือหมุนเม็ดมีดก่อนคิดเปลี่ยน ลับเองเฉพาะใบที่แค่มนและลับให้ทั้งชุดเท่ากัน ส่งร้านเมื่อบิ่นลึก และเปลี่ยนทั้งชุดพร้อมตั้งความสูงด้วยอุปกรณ์ที่ผู้ผลิตแนะนำ
ข้อที่สำคัญที่สุดคือ ถอดปลั๊กทุกครั้งก่อนจับใบมีด และห้ามใช้ใบมีดที่ร้าวหรือยึดไม่แน่น ถ้า เครื่องรีดไม้ สั่นหรือมีเสียงโลหะกระทบ ให้หยุดทันที
